IE-zaak over hangmatten: allesbehalve slaapverwekkend!

Het komt regelmatig voor dat producten op het eerste gezicht op elkaar lijken, maar dat er toch geen sprake is van inbreuk. Dit is met name het geval bij producten met een bepaalde gebruiksfunctie. Als de vormgeving van een product een bepaalde technische functie heeft, dan kan het namelijk lastig zijn om dat met het modelrecht of het auteursrecht te beschermen.

Een recent voorbeeld is de procedure tussen Fatboy en Garden Impressions bij de rechtbank ‘s-Gravenhage. Fatboy zal bij de meesten wel bekend zijn vanwege haar grote, kleurrijke zitzakken. Daarnaast brengt het bedrijf hangmatten op de markt, waaronder de Headdemock. Garden Impressions verhandelt tuinmeubilair. In het verleden heeft zij eveneens hangmatten verhandeld, onder de naam Ottowa.

Volgens Fatboy kwam een aantal kenmerkende elementen van de Headdemock ook terug in de Ottowa, zoals de zeskantige vorm met brede maatvoering, het stikselpatroon van de gewatteerde stof, de 6 gelijke banen van de hangmat, een brede, omzoomde band om de hangmat heen en een extra zoom parallel aan de buitenzoom. Fatboy sommeerde Garden Impressions dan ook om de hangmat van de markt te halen. Toen Garden Impressions niet aan alle eisen van Fatboy tegemoet kwam, startte Fatboy een procedure. Daarin deed Fatboy een beroep op haar model- en auteursrechten op de hangmatten, en op slaafse nabootsing.

Uiteindelijk wijst de rechtbank de vorderingen van Fatboy op alle drie de gronden af. Hoe het rechtbank tot dit oordeel komt? Dat bespreken we hieronder.

Het modelrecht

Er bestaan twee soorten modelrechten: geregistreerde en niet geregistreerde modelrechten. Niet geregistreerde modelrechten ontstaan automatisch, of van rechtswege. Deze modelrechten zijn maar drie jaar geldig en optreden kan alleen tegen producten die zijn ontleend aan het oorspronkelijke product.

Een ontwerp kan echter ook als model worden geregistreerd. Het voordeel hiervan is dat die rechten 25 jaar geldig zijn en dat je niet alleen tegen ontlening kunt optreden, maar ook tegen producten die op het oorspronkelijke product lijken. Dit is over het algemeen veel makkelijker om te bewijzen.

Fatboy beschikte in deze zaak over een geregistreerd model. Bij deze modelinschrijving heeft zij de volgende lijntekeningen gedeponeerd:

Bij het beoordelen van de vraag of er sprake is van inbreuk op de modelrechten van Fatboy, moet een rechter de tekeningen in de modelinschrijvingen vergelijken met het product zoals dat door de ander op de markt is gebracht. Daarbij moet volgens de wet rekening worden gehouden met de uiterlijke kenmerken van de hangmat die uitsluitend door de technische functie worden bepaald; die mogen namelijk niet meetellen. Ook kan worden gekeken naar de rest van de producten op de markt. Als de hangmat van Fatboy sterk afwijkt van andere hangmatten, dan zal de beschermingsomvang groter zijn dan wanneer andere hangmatten er ook ongeveer zo uitzien.

Beoordeling van alleen de hangmatten of ook van de frames?

Volgens Fatboy moet bij het vergelijken van de producten alleen worden gekeken naar de hangmat zelf, zonder ook het frame te vergelijken. De verschillen tussen de twee frames springen namelijk veel meer in het oog. De rechtbank gaat hier echter niet in mee en oordeelt dat alle aanzichten van het product (en dus ook de frames) in de beoordeling moeten worden betrokken.

Inbreuk?

Garden Impressions heeft aangevoerd dat de zeskantige basisvorm van het geregistreerde model zeer gebruikelijk is. Daartoe heeft ze afbeeldingen overgelegd van een andere hangmat die al eerder op de markt was: de ‘Kelsyus hangmat’.

Ook somt Garden Impressions in de procedure een aantal redenen op, op grond waarvan het Headdemock model van Fatboy niet bijzonder creatief zou zijn: de breedte is nodig om comfortabel en veilig te liggen en de afgezoomde band langs de hangmat dient voor de versteviging en de afwerking.

Dit zijn technisch bepaalde aspecten, die niet beschermd kunnen worden door het modelrecht, zo oordeelt de rechter. Dit is volgens hem ook het geval als er alternatieve zijn om datzelfde technische effect te bereiken.

Fatboy kan op grond van haar modelrecht niet voorkomen dat Garden Impressions van dezelfde technische elementen gebruik maakt, zo blijkt uit het vonnis. Van de punten in de modelinschrijving die niet technisch zijn bepaald, is Garden Impressions voldoende afgeweken. Zo loopt het stikselpatroon van de Ottowa niet door achter het bevestigingspunt en is het bevestigingspunt zelf niet rond maar rechthoekig.

Vanwege deze verschillen is de rechter van oordeel dat er geen sprake is van inbreuk op het modelrecht van Fatboy.

Het auteursrecht

Ook voor het auteursrecht geldt dat elementen die een bepaalde technische functie hebben, niet mogen worden betrokken bij de vraag of er sprake is van inbreuk.

De punten van het model die technisch zijn bepaald, blijven dus ook hier buiten beschouwing. Daarnaast hebben volgens Garden Impressions ook de keuze voor de stevige, ruwe stof (stevigheid en duurzaamheid), de keuze voor polyester (de producten worden buiten gebruikt), de wattering van de stof (zo voelt hij zachter aan) en de onderverdeling in banen (het water hoopt zich zo niet op één plek op) allemaal een functie.

Dan blijft over de keuze van Fatboy voor het stikselpatroon. Maar, oordeelt de voorzieningenrechter:

“Vooralsnog moet er ernstig rekening mee worden gehouden dat in de bodemprocedure zal worden geoordeeld dat dit onvoldoende is om aan te nemen dat de Ottowa in zodanige mate de auteursrechtelijk beschermde trekken van de Headdemock mat vertoont dat de totaalindrukken die de beide werken maken te weinig verschillen voor het oordeel dat de Ottowa als een zelfstandig werk kan worden aangemerkt, als de mat al als een auteursrechtelijk beschermd werk zal worden aangemerkt.”

De gevorderde voorzieningen worden daarom afgewezen.

Slaafse nabootsing

Omdat de Ottowa inclusief het frame wordt aangeboden, dat sterk afwijkt van dat van de Headdemock, oordeelt de voorzieningenrechter dat het gevaar dat verwarring tussen de producten kan ontstaan bij het publiek, gering is.

Daarom worden de vorderingen van Fatboy ook op deze grond afgewezen.

Lees het vonnis hier.

Dit bericht is geplaatst in Auteursrecht, Intellectuele Eigendom, Modelrecht met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *